Lector, hoofddocent
Academica UoAS, Rijksuniversiteit Groningen

Piet van der Ploeg

Van huis uit theoloog. Gepromoveerd op snijvlak van Onderwijsethiek en rechtsfilosofie. Van 1989 tot 2024 (35 jaar …) docent en onderzoeker op domeinen onderwijsfilosofie, onderwijsethiek en onderwijsgeschiedenis. Doodziek maar springlevend.

Expertise: Onderwijsfilosofie, onderwijsethiek

Sessiearchief

Omschrijving

Stel, er was helemaal geen wet- en regelgeving aangaande “de burgerschapsopdracht aan scholen in het funderend onderwijs” en ik mocht als leraar helemaal zelf bedenken hoe ik op school kan bijdragen aan het burgerschap van de leerlingen. Wat zou ik dan doen? En hoe verhoudt zich wat ikzelf bedenk, tot wat de overheid verlangt?

In een eenvoudig politiek- en onderwijsfilosofisch gedachte-experiment verken ik de relatie tussen onderwijs en zelf&mede-zeggenschap. Die relatie is sinds 2500 jaar tamelijk hecht. Ik leg uit wat dit betekent voor onderwijs met het oog op burgerschap.

Vervolgens vergelijk ik dit (de conclusie uit die verkenning) met het burgerschapsonderwijsbeleid van de kabinetten Balkenende en Rutte, wat daarin aan po- en vo-scholen wordt opgelegd. Ik laat zien dat de overheid hiermee het onderwijs overvraagt en ondermijnt.

Omschrijving

In de geschiedenis van het onderwijs zijn zo’n dertig visies op de functie van de school te onderscheiden. Eén ervan is vanouds praktisch dominant: de hoofdtaak van de school is verwerving van maatschappelijk nuttige kennis en vaardigheden; de school heeft een kwalificerende functie. In actuele discussies gebruiken “kritische” visies het als tegenbeeld: de taak van de school zou vooral anders of meer zijn dan kwalificatie. Ter contrast wordt gewoonlijk een grove karikatuur gemaakt van hoe kwalificatie werkt. Alternatieve functies zijn bv. subjectificatie, Bildung, identiteitsvorming, talentontwikkeling, natuurlijke ontwikkeling, gemeenschapsvorming –elk gepresenteerd als reden voor vernieuwing, onderbreking, restauratie of iets dergelijks. Ik laat zien hoe “kritische” visies de praktijk én elkaar infecteren. En hoe de schoolpraktijk en kritische visievorming zelf beíde ervan te lijden hebben, vooral van het onnodige contrast met de kwalificerende functie en de grove karikatuur ervan.

Podcast

Ga naar de bovenkant